Kısaca
Etkili bir yapay zeka dönüşüm yol haritası dört aşamadan oluşur: hazırlık, pilot, yaygınlaştırma ve uzun vadeli başarı.
CIO’lar, yapay zeka girişimlerini net iş hedeflerine bağlamalı, üst yönetimin desteğini almalı ve küçük bir çekirdek ekip kurmalıdır. Her departmanda dönüşüme öncülük edecek çalışanlar belirlenmeli, birkaç iyi tanımlanmış kullanım senaryosuyla pilot çalışmalar yürütülmelidir. Ardından kullanım yaygınlaştırılmalı; benimseme, verimlilik ve iş sonuçları ölçülmelidir.
Yapay zeka pilotları neden ilerleyemez?
Son birkaç yılda birçok kurum yapay zekayı denedi: intranette çalışan bir sohbet botu, belgelerden bilgi çıkaran bir pilot uygulama veya birkaç bağımsız otomasyon. Demolar etkileyici olsa da bu çalışmaların birçoğu günlük iş süreçlerine dahil olamaz. Bunun nedenleri çoğu zaman teknik değildir:
- Yapay zeka girişimleri ile şirket hedefleri arasında net bir bağ kurulmaması
- Programın sorumluluğunu üstlenen tek bir kişinin bulunmaması
- Yönetişimin, güvenlik ekipleri itiraz ettikten sonra ele alınması
- Araçların, çalışanların günlük olarak kullandığı sistemlerden kopuk kalması
- Benimseme, eğitim ve ölçüm için bir plan hazırlanmaması
Aşağıdaki yol haritası, bu sorunları aşama aşama ele alır. Kurumların yapay zekayı pilot çalışmalardan günlük kullanıma taşımasına yardımcı olurken edindiğimiz deneyimlere dayanır.
1. Aşama: Hazırlık
Yapay zekayı neden kullanacağınızı belirleyin
Araç seçmeden önce yapay zekanın kurumunuzda hangi ihtiyacı karşılaması gerektiğine karar verin. Bazı şirketler, çalışan sayısını artırmadan operasyonlarını büyütmek ister. Bazıları ise deneyimli çalışanlar emekli olduğunda uzmanlık bilgisini korumayı, tekrarlayan işleri azaltmayı veya modern araçlar sunarak yetenekli çalışanları kuruma çekmeyi hedefler.
Bunların her biri geçerli bir başlangıç noktasıdır. Önemli olan, yapay zeka stratejisini şirketin genel hedefleriyle ilişkilendirmektir. Böylece girişimler, birbirinden kopuk deneyler olmaktan çıkıp stratejik yatırımlara dönüşür.
Üst yönetimin desteğini alın
Yapay zekanın benimsenmesi, yalnızca bir BT projesi değil, kurumsal bir değişim sürecidir. Üst yönetimin desteği bütçe onayıyla sınırlı kalmamalıdır. Bu destek; engellerin kaldırılmasını, gerekli kaynakların sağlanmasını ve yapay zeka girişimlerinin şirket içi iletişimde görünür tutulmasını da kapsamalıdır.
Küçük bir çekirdek ekip kurun
| Rol | Sorumluluk alanı |
|---|---|
| Üst yönetim sponsoru | Stratejik yön, bütçe ve görünür destek |
| Yapay zeka lideri | Strateji, yaygınlaştırma planı, şampiyon programı ve başarı ölçütleri |
| BT ve altyapı | Platform kurulumu, tek oturum açma, güvenlik ve entegrasyonlar |
| İletişim | Kurum içi kampanyalar, başarı hikâyeleri ve katılımın sürdürülmesi |
Yapay zeka şampiyonlarınızı belirleyin
Yapay zeka şampiyonları, yeni araçları erken benimseyen ve ekiplerine kullanım konusunda rehberlik eden çalışanlardır. İdeal olarak her ekipte en az bir şampiyon bulunmalıdır.
Bu kişilerin mutlaka en kıdemli veya teknik açıdan en yetkin çalışanlar olması gerekmez. Yapay zekayı hâlihazırda kullanan, meraklı ve sorunlara çözüm arayan kişiler bu rol için iyi adaylardır. Şampiyonlar, çalışanların meslektaşlarından gelen önerilere ve somut örneklere güvenmesi sayesinde benimsemeyi kolaylaştırır.
2. Aşama: Pilot
Önce yöneticileri ve şampiyonları platforma davet edin, ardından doğrudan geri bildirim verebilecekleri bir kanal oluşturun. Tek bir büyük ve “her şeyi yapan” proje yerine, her departman için iki veya üç odaklı kullanım senaryosu seçin.
Her senaryonun girdilerini, ihtiyaç duyduğu bilgileri ve beklenen çıktısını açıkça tanımlayın: Sürece ne giriyor, hangi bilgilere ihtiyaç duyuluyor ve sonunda nasıl bir sonuç bekleniyor? Bu çalışma bile tasarımın büyük bölümünü netleştirir.
Başlangıç için uygun senaryoların genellikle üç ortak özelliği vardır: sık tekrarlanırlar, çalışanların zaten erişebildiği belge veya bilgilere dayanırlar ve üretilen çıktılar bir insan tarafından incelenir. Kurum içi kaynaklardan rapor taslağı hazırlamak, şirket politikalarıyla ilgili soruları yanıtlamak, sözleşmeleri özetlemek ve teklif taslakları oluşturmak bu senaryolara örnektir.
Yapay zekayı, çalışanların günlük olarak kullandığı Slack veya Microsoft Teams gibi araçlara entegre edin. Böylece kullanım, mevcut iş akışının bir parçası haline gelir.
3. Aşama: Yaygınlaştırma
Önce kullanımı yaygınlaştırın, ardından süreçleri derinlemesine ele alın. Karmaşık süreçlerin ilk günden tamamen otomatikleşmesini beklemek çoğu zaman hayal kırıklığına yol açar. Kurumlar, bu süreçlerdeki belgelenmemiş bilgileri ve istisnai durumları olduğundan daha basit değerlendirebilir.
Yapay zekayı önce günlük işlerde geniş kullanıma açın. Çalışanların, yapay zekanın neleri yapabildiğini ve hangi noktalarda desteğe ihtiyaç duyduğunu deneyimleyerek öğrenmesine fırsat verin. Bu deneyim, yüksek etki yaratabilecek otomasyon fırsatlarının belirlenmesini kolaylaştırır.
Bu aşamada değişim yönetimi, çalışmanın önemli bir bölümünü oluşturur. Yapay zekanın her rolü nasıl etkileyeceğini açıkça anlatın, çalışanların endişelerini ciddiye alın ve herkesin aynı hızda uyum sağlamayacağını kabul edin.
Yüz yüze etkinlikler bu süreci hızlandırabilir: hackathonlar, yapay zeka haftaları, düzenli soru-cevap saatleri ve küçük günlük görevlerden oluşan 30 günlük uygulama programları. Bu konuyu Dönüşümün neden %80’i insandır? yazımızda ayrıntılı olarak ele alıyoruz.
4. Aşama: Uzun vadeli başarı
Önemli olanı ölçün
- Benimseme: Aktif kullanıcı sayısı, kullanım sıklığı ve departmanlar arasındaki yayılım
- Verimlilik: Belirli ve tekrarlayan işlerde sağlanan zaman tasarrufu
- Kalite: İnceleme ve düzeltme ihtiyacı ile kullanıcı memnuniyeti
- İş sonuçları: Süreçlerin tamamlanma süresi, dosya başına maliyet ve gelirle ilişkili ölçütler
Ajanlara ve otomasyona geçin
Kullanım yaygınlaştığında ve yönetişim süreçleri oturduğunda, asistanlardan ajanlara ve çok adımlı otomasyonlara geçin. Bu aşamada yapay zekanın ölçülebilir katkısını göstermek kolaylaşır. Yapay zeka ajanı yönetişimi rehberimizde ele aldığımız kontroller de daha önemli hale gelir.
Bir yapay zeka kültürü oluşturun
Başarıları görünür kılın, yeniden kullanılabilir ajanları ve promptları paylaşın, şampiyonların katkılarının üst yönetim tarafından görülmesini sağlayın. Yapay zekayı kalıcı bir kurumsal yetkinliğe dönüştürmek, bu alışkanlıkların kurum kültürüne yerleşmesini gerektirir.
CIO’lar için en önemli mimari kararlar nelerdir?
- Modelden bağımsız kalın. Modeller gelişir, fiyatlar değişir. Bilgi kaynaklarınızı, erişim yetkilerinizi ve otomasyonlarınızı tek bir sağlayıcıya bağımlı olmayacak şekilde tasarlayın. Böylece her şeyi sıfırdan kurmadan model değiştirebilirsiniz.
- Yönetişimi başlangıçtan itibaren tasarlayın. Erişim kontrollerini, veri politikalarını ve işlem kayıtlarını baştan planlamak, sonradan eklemekten daha az maliyetlidir. Güvenli kurumsal yapay zeka rehberimize göz atabilirsiniz.
- Kurulum modelini risk düzeyinize göre seçin. Çok kiracılı bulut, ayrılmış bulut, özel bulut veya şirket içi kurulum seçeneklerini veri sınıflarınıza ve tabi olduğunuz düzenlemelere göre değerlendirin.
- Yapay zekaya bağlam sağlayın. Yapay zekanın önemli görevleri yerine getirebilmesi için işinizin nasıl yürüdüğünü bilmesi gerekir. Doğru bilgilere, uygun erişim yetkileriyle ulaşmasını sağlayın.
En sık yapılan hatalar nelerdir?
- İş hedeflerini belirlemeden teknoloji seçimine başlamak
- Birkaç odaklı pilot yerine tek bir büyük pilot yürütmek
- Yapay zekayı kendi inisiyatifiyle kullanan çalışanları göz ardı ederek gölge yapay zekanın yayılmasına zemin hazırlamak
- İş sonuçları yerine yalnızca oturum açma sayılarını ölçmek
- Tek bir modele veya sağlayıcıya çok erken bağımlı hale gelmek
Feza bu sürece nasıl destek olur?
Feza, platformun yanı sıra bir kurulum ekibi, ortak bir iletişim kanalı ve başlangıç atölyesi sunar. Ayrıca prompt, ajan, otomasyon ve kullanım senaryosu geliştirme konularında belirli aralıklarla eğitimler düzenler.
Uygulama rehberimizin tamamına whitepaper bölümünden ücretsiz olarak ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Net bir iş hedefi, üst yönetim desteği, çekirdek ekip ve yapay zeka şampiyonları, birkaç odaklı pilot senaryo, yaygınlaştırma ve değişim yönetimi planı, en baştan yönetişim ve benimseme, verimlilik ve iş sonuçları için metrikler.
Bir üst yönetim sponsoru yönü belirler ve engelleri kaldırır; adanmış bir yapay zeka lideri ise IT, güvenlik ve her departmandaki yapay zeka şampiyonlarıyla yakın çalışarak stratejiyi ve uygulamayı sahiplenir.
Belirli tekrarlanan işlerde kazanılan zamanı, kalite ve inceleme oranlarını ve döngü süresi ya da dosya başına maliyet gibi iş metriklerini ölçün. Benimseme metrikleri tek başına değeri değil, kullanımı gösterir.
İnsanların sezgi ve güven geliştirmesi için günlük işlerde asistanlarla başlayın; benimseme ve yönetişim yerine oturduğunda ajanlara ve otomatik iş akışlarına geçin.